Yanartaş Doğu Roma (Bizans) Dönemi Bazilikası; Antalya ili, Kemer ilçesi sınırları içerisinde, sahilin 3 km batısında, denizden 180 m yüksekte, Çıralı Körfezi’nin kuzeybatısında, Olympos Antik Kenti’nin yaklaşık 5 km kuzeyinde bulunan ve Roma İmparatorluk Dönemi’nden Doğu Roma (Bizans) Dönemi’ne kadar önemli bir inanç merkezi olarak kullanılan Yanargediği mevkisinde, MS 7-9. yüzyıllar arasında Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde inşa edilmiş, üç nefli ve üç apsisli bir bazilikadır. Bazilika dışında Roma İmparatorluğu Dönemi’ne ait hamam, çeşme, mezar, sunaklar ve yazıtların yanı sıra Hephaistos kültüyle ilişkili bir tapınak ya da açık hava kült alanının bulunduğu düşünülmektedir.
Alanın en önemli yapısı, üç nefli ve üç apsisli bazilikadır. Yapıda üç ana inşa evresi belirlenmiştir. İlk evre; düzenli moloz taş, tuğla ve almaşık tekniklerin kullanıldığı, üç apsisli erken bir bazilikadır. İkinci evrede yapı tonozlu bazilikaya dönüştürülmüş, kalın duvarlar ve payelerle güçlendirilmiş; üçüncü evrede ise güney nefin yıkılması sonrasında çevre duvarı eklenmiş ve yapının bazı bölümleri değiştirilmiştir.
Bazilikanın iç mekânları geometrik ve bitkisel bezemeler içeren fresklerle süslenmiştir. Özellikle kuzey apsisteki melek tasviri ile çeşitli haç, çiçek, daire, zikzak ve düğüm motifleri dikkat çekmektedir. Fresklerin önemli bir bölümünün İkonoklast Dönem özellikleri taşıdığı ve tonozlu bazilikanın ikinci evresinin 7-9. yüzyıllar arasında, özellikle 9. yüzyılın ilk yarısından sonra inşa edilmiş olabileceği belirtilmektedir.
Bazilikanın kuzeydoğusunda altı mekânlı, iki katlı bir ek yapı kompleksi bulunmaktadır. Bu yapılardan birinin duvarında gemi grafitisi tespit edilmiş ve grafitinin Anadolu Selçuklu Devleti Dönemi örnekleriyle benzerlik gösterdiği anlaşılmıştır. Alanda ayrıca Roma İmparatorluğu Dönemi hamamından dönüştürüldüğü düşünülen tek nefli ve tek apsisli bir şapel bulunmaktadır.
Mimari ve arkeolojik veriler birlikte değerlendirildiğinde Yanartaş’taki yapılar küçük bir manastır kompleksi oluşturmaktadır. Kuzey apsisteki melek tasviri ve bölgedeki Başmelek Mikhael’e adanmış kiliselerle kurulan benzerlik nedeniyle yapı, “Mikhael Kilisesi” olarak adlandırılmaktadır.
Genel olarak Yanartaş, antik Hephaistos kültünün Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde Hristiyan bir inanç merkeziyle devam ettiği önemli bir kutsal alan niteliğindedir. Roma İmparatorluğu Dönemi yapıları, Doğu Roma (Bizans) Dönemi kilisesi ve şapeli ile Anadolu Selçuklu Devleti Dönemi’ne işaret eden mimari ve grafiti izleri, alanın farklı dönemlerde kullanıldığını göstermektedir. Bu veriler, alanın Doğu Roma (Bizans) Dönemi’nde Olympos Piskoposluğu’na bağlı önemli bir merkez olarak kullanılmasını desteklemektedir.
Yanartaş Doğu Roma (Bizans) Dönemi Bazilikası, 1991 yılında “1. ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Öznitelik Bilgisi:
Kaynakça:
Öztaşkın, G. K. (t.y.). Yanartaş (Khimeira)’taki Bizans Dönemi Bazilikası. AKMED Genç Bilimciler Buluşması I. academia.edu
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2021)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilerek veya gösterilmeyerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz. Fotoğrafların izin alınmadan kopyalanması, yayımlanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre suçtur.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Galeri:
