Köprülü Kanyon Millî Parkı; Antalya ili, Manavgat ilçesi sınırları içerisinde, Bolasan ile Beşkonak arasında, ortasından geçen Köprüçay’ın oluşturduğu 14 km uzunluğunda ve 100 m derinliğinde bir kanyondur. 14 km’lik uzunluğu ile Türkiye’nin en uzun kanyonlarından biridir. Millî Park arazisinde sedir ormanları ve Kapadokya’daki peri bacalarına benzeyen taş oluşumları yer almaktadır. Park sınırları içerisinde, antik dönemde inşa edilmiş Oluk ve Büğrüm Köprüleri yer alır; Millî Park ve kanyon adını bu iki köprüden almıştır. Kanyon girişindeki Köprüçay üzerinde bulunan ve Roma İmparatorluk Dönemi’ne tarihlenen Oluk Köprü günümüzde de kullanılmaktadır.
Millî Park’ta geyik, dağ keçisi, ayı, tilki, tavşan, porsuk ve kurt yaşamaktadır. Coşkun akan Köprüçay bol oksijenli olduğundan nehirde bol miktarda alabalık bulunur. Alanda doğal güzelliklerin yanı sıra tarihî unsurlar da yer almaktadır. Kanyonun 12 km kuzeyinde, Altınkaya (Zerk) köyü sınırları içerisinde Selge Antik Kenti bulunmaktadır. Millî Park sınırları içerisindeki su kemeri, garnizon binası, şapel ve Büğrüm Köprü’den Selge’ye uzanan antik yolun bir kısmı, günümüzde görülebilir durumda olan diğer eserlerdir.
Alanda, balıklar dâhil toplam 224 omurgalı türü tespit edilmiş olup bu sayı Türkiye’deki omurgalı türlerinin üçte birini (1/3) oluşturmaktadır. Bozburun Dağı eteklerinde ve Gaziler mevkiindeki Yerköprü/Büyük Kanyon’da iki, Çukurca köyü mevkiinde bir adet olmak üzere toplam üç yuvası bulunan kızıl akbaba, yıl boyunca bölgede gözlemlenen bir türdür. Alan; vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi yüksek olan ve IUCN’in VU (Hassas/Zarar Görebilir) kategorisinde yer alan iki kuş türüne (küçük kerkenez – Falco naumanni, şah kartal – Aquila heliaca) ev sahipliği yapmaktadır. Şu anda tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte VU, EN veya CR kategorisine girmeye aday türler olarak tanımlanan ve NT (Tehdide Yakın) şeklinde adlandırılan kategoride Millî Park bünyesinde üç kuş türü (kara akbaba, Anadolu sıvacısı ve gökkuzgun) bulunmaktadır.
IUCN kategorilerine göre nesli tehlike altında (EN – Endangered) bulunan küçük akbaba (Neophron percopterus) Millî Park içerisinde kaydedilmiştir. Yine EN kategorisinde yer alan kara semenderi (Lyciasalamandra atifi) de Millî Park içerisindeki varlığını sürdürmektedir. Memeliler sınıfında yer alan yaban keçilerinin (Capra aegagrus), Türkiye endemiği olan kırmızı benekli alabalığın (Salmo trutta macrostigma) ve Millî Park’ın birçok bölgesinde yoğun olarak gözlenen Anadolu sıvacısının (Sitta krueperi) alandaki varlığı devam etmektedir.
Alanda en az 574 bitki taksonu bulunmakta olup bu taksonlardan en az 118 adedi endemiktir. Tespit edilen 118 endemik bitki taksonunun IUCN kategorilerine göre dağılımı incelendiğinde; 58 tanesinin LC, 33 tanesinin VU, 23 tanesinin NT, 2 tanesinin CR ve 2 tanesinin de EN kategorisinde yer aldığı görülmektedir. Literatür çalışmalarına göre Köprülü Kanyon Millî Parkı’nda 142 makrofungus (şapkalı mantar), 144 karayosunu ve 216 liken taksonu tespit edilmiştir. Alanda tıbbi amaçlı kullanılan 69, ekonomik önemi olan 23 bitki türü belirlenmiştir. Floristik açıdan nadir olan 29 bitkinin saptandığı alanda, 6 familyaya ait 8 takson hem ender hem de tehlike altındadır. Bu bitkilerden beş tanesi küresel ölçekte (Acer hyrcanum Fisch. & Mey. subsp. sphaerocaryum Yalt., Cyclamen trochopteranthum O.Schwarz, Glycyrrhiza asymmetrica Hub.-Mor., Helichrysum chasmolycicum P.H.Davis, Muscari muscarimi Medikus), iki tanesi bölgesel ölçekte (Origanum minutiflorum O. Schwarz & P.H. Davis, Phlomis grandiflora H.S.Thomps. var. grandiflora), bir tanesi ise (Campanula lyrata Lam. subsp. lyrata) ulusal ölçekte ender ve tehlike altındadır. Ayrıca CITES listesinde yer alan 7 türe rastlanmaktadır.
Köprülü Kanyon Millî Parkı sınırları içerisinde, Köprüçay üzerinde rafting faaliyeti; Gaziler Mahallesi Kovantaşı mevkiinde bulunan Küvez Macera Parkı’nda zipline faaliyeti; kanyonlarda kanyon geçişi (canyoning) ve tur güzergâhlarında doğa yürüyüşü (trekking) yapılabilmektedir. Millî Park alanında ayrıca Tazı Kanyonu günübirlik kullanım alanı dâhilinde büfe ve fotoğrafçılık işletmeciliği bulunmaktadır.
Köprülü Kanyon, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 12.12.1973 tarihinde tescillenerek millî park statüsü kazanmıştır. Millî Park, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu / Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu Bölge Müdürlüğü kararları doğrultusunda 15.04.1978 tarihinde “I. ve III. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı” olarak belirlenmiştir. Bu karar ile alan içerisindeki Oluk Köprü ve Büğrüm Köprü 14.07.1978 tarihinde; su kemeri, garnizon binası ve şapel kalıntıları ise 01.07.1992 tarihinde anıt eser olarak tescil edilerek koruma altına alınmıştır.
Köprülü Kanyon Millî Parkı’nda Bulunan Kültür Varlıkları:
Köprülü Kanyon Su Kemeri
Köprülü Kanyon Garnizon Binası
Köprülü Kanyon Şapeli
Yarık Köprü (Eşek Köprüsü)
Yerköprü
Oluk Köprü
Büğrüm Köprü
Selge Antik Yolu
Selge Antik Kenti
Köprülü Kanyon Millî Parkı Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü
Orman Genel Müdürlüğü
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
İlgili Özel İşletme
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
Köprülü Kanyon Millî Parkı’na ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; “T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri” adlı eserden ve “ekotaban.tarimorman.gov.tr” internet sitesinden derlenmiş olup Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi tarafından hazırlanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
