Çıtırıklı Kalesi; Antalya ili, Manavgat ilçesi sınırları içerisinde, Gebece Mahallesi’nin 1 km güneyinde, Simoğlu Mağarası’nın 2 km batısında, Uludere üzerinde yükselen yaklaşık 120 m yüksekliğinde sarp ve kayalık bir tepe üzerinde Helenistik Dönem’de kurulmuş, savunma ile denetim odaklı iskân edilmiş bir dağlık alan yerleşimidir. Doğal kanyon yapısına ve dik kayalıklara hâkim bir konumda yer alan yerleşimde; çevredeki maki ve ardıç örtüsüyle bütünleşen çok sayıda mimari kalıntı ile taş işçiliği ögesi dikkat çekmektedir. Söz konusu kalıntılar, halk arasında “Çıtırıklı Kalesi” veya “Gebece Kalesi” adlarıyla bilinmektedir.
Yapıların duvar örgülerinde Helenistik Dönem’den Doğu Roma (Bizans) Dönemi’ne kadar uzanan farklı inşa teknikleri göze çarpar. Savunma duvarlarında ve yapı bedenlerinde kuru duvar örgü tekniğiyle harç kullanılmadan üst üste yığılmış yerel kireç taşı bloklar tercih edilmiştir. Yapıların iç mekânlarında ise kireç harçlı moloz taş örgü tekniği uygulanmıştır. İç duvar yüzeylerinde belirli aralıklarla yerleştirilmiş kiriş yuvaları ve ahşap kat yapılarına ait izler net bir biçimde izlenebilmektedir. Yapıların üst kotlarındaki düzgün kesim izleri ile izometrik kavisli duvar hatları, nitelikli bir mimari plan şemasına işaret etmektedir.
Alanda sivil mimariye veya zeytinyağı ile şarap üretimi gibi işlik faaliyetlerine ilişkin belirgin mimari elemanlar da yer almaktadır. Ana kayaya oyularak biçimlendirilmiş sarnıç ve üzerinde derin yiv izi bulunan pres tabanı bloğu veya lento varlığı, alandaki tarımsal ile endüstriyel üretimin niteliğini ortaya koymaktadır. Buna ek olarak temel seviyesinde korunmuş ve harçsız izodomik örgü anlayışını yansıtan blok taş duvarlar, yapı evrelerinin çeşitliliğini göstermektedir. Ana kayaya derece düzgün bir işçilikle oyulmuş dar ve yüksek giriş/niş açıklığı ise kaya mimarisinin alandaki özgün örneklerinden birini teşkil etmektedir.
Helenistik Dönem’den Doğu Roma (Bizans) Dönemi’ne kadar kesintisiz iskân edildiği değerlendirilen Çıtırıklı Kalesi; kanyon yatağını kontrol eden konumu, kaya sarnıçları, üretim mekanizmaları ve evreli duvar teknikleriyle savunma ile kırsal yaşamın iç içe geçtiği köklü bir yerleşim modeli sunmaktadır.
Çıtırıklı Kalesi Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Kaynakça:
Kaplan, O. D. (2016). Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi. Antalya Kültür Varlıkları Envanteri. antalyakulturenvanteri.com
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2019)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Fotoğraflar:
