Yumaklar Antik Dönem Gözetleme Kulesi; Antalya ili, Serik ilçesi sınırları içerisinde, Yumaklar Mahallesi merkezindeki eski ilkokul binasının bahçesinde yer alan; MS 1. yüzyılda, Roma Dönemi’nde savunma amacıyla inşa edilmiş ve iç kısmı barınak olarak kullanılmış bir gözetleme kulesidir.
Kulenin güney duvarı tamamen yıkılmış, batı duvarının ise bir bölümü sağlam kalmıştır. Kuzey duvarı ayakta olan yapının batı köşesi 10 metre yüksekliğindedir. Kule, rektogonal (dikdörtgen taş bloklu) teknikte duvar örgüsüyle inşa edilmiştir. Yapının bazı bölümlerindeki derz dolgularında harç kullanılmıştır. Kare planlı kule, 33,5×37 metre ölçülerindedir. Doğu duvarında ölçülebilen duvar kalınlığı 230 santimetredir. Kulenin iç kısmında özgün mimariye ilişkin başka bir kalıntı bulunmamaktadır. Duvar kalınlığı ve genel konumu dikkate alındığında yapının, savunma amaçlı inşa edilen ve iç kısmı barınak olarak kullanılan kule tipi bir yerleşim olduğu değerlendirilmektedir.
Kule duvarları, 1960’lı yıllarda yöre halkı tarafından bir istinat duvarı gibi kullanılmış; yapının iç kısmı düzeltilerek ilkokul bahçesine dönüştürülmüştür. Kulenin orta kısmına tek katlı bir ilkokul binası, güney tarafına ise iki odalı bir öğretmen lojmanı ve müştemilatı yapılmıştır; bu yapılar günümüzde terk edilmiş durumdadır. Eski ilkokul binasının güneyine sonradan Humaşlar Cami inşa edilmiştir. Cami günümüzde ibadete açıktır.
Kule yapısının temellerinde ve çevresinde gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında, kule dışında herhangi bir yerleşim kalıntısına veya daha erken döneme ait bir yapılaşmaya rastlanmamıştır. Yapı ve çevresinde seyrek bir seramik yoğunluğu gözlemlenmektedir. Bu nedenle kulenin, kesin olmamakla birlikte MS 1-4. yüzyıllar arasında kısıtlı ve düşük yoğunluklu bir kullanıma sahip olduğu düşünülmektedir. Yumaklar Antik Kulesi, 2001 yılında “I. derece arkeolojik sit alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Söz konusu tepenin zirvesinde; 7,50×7,50 metre ölçülerinde, taş bloklardan inşa edilmiş, 60-100 cm yüksekliğinde ve 60 cm genişliğinde temel kalıntıları bulunan bir kule veya tapınak yapısı yer almaktadır. Bu yapının güneyinde; devşirme taşlardan inşa edilmiş, doğu-batı yönünde 4×6 metre ölçülerinde, dikdörtgen planlı ve işlevi tanımlanamayan bir yapı ile 20×30 metre ölçülerinde, etrafı duvarlarla tahkim edilmiş bir kutsal alan bulunmaktadır. Yapının 4 metre güneydoğusunda, kayaya oyulmuş ve içi taşla dolmuş bir su sarnıcı mevcuttur. Tepenin doğu, güney ve batı yönleri taş duvarlarla çevrilidir. Kulenin yaklaşık 35 metre güneydoğusunda, in situ (özgün konumunda) olmayan öğütme taşları tespit edilmiştir. Kutsal alanın ortasında ise 1 metre çapında, yuvarlak kesitli ve yarısı kırılmış bir zeytinyağı sıkma/pres taşı bulunmaktadır. Töngüşlü Antik Dönem Yerleşim Yeri, 2003 yılında “I. derece arkeolojik sit alanı” ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Yumaklar Antik Dönem Gözetleme Kulesi Öznitelik Bilgileri:
Yetkili ve Sorumlu Kurumlar:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Telif Hakları ve Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları, Orhan Deniz KAPLAN’a aittir.
Yumaklar Antik Dönem Gözetleme Kulesi’ne ilişkin araştırma sonuçları, veri ve değerlendirmeler; Sabri Aydal, Aynur Tosun ve Mustafa Demirel tarafından gerçekleştirilmiş olup “T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri” adlı eserden alıntılanmıştır.
antalyakulturenvanteri.com bünyesinde yer alan yazılı ve görsel içerikler, hak sahiplerinin izni olmaksızın çoğaltılamaz, kopyalanamaz ve dijital ya da basılı hiçbir ortamda yayımlanamaz.
Not: Bu metin, mevcut veriler doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni araştırma sonuçlarına göre güncellenebilir.
Fotoğraflar:
