Ariassos-Termessos Antik Yolu; Antalya İli, Döşemealtı İlçesi sınırları içerisinde, Ariassos Antik Kentinin batı tarafında, Akkoç Mahallesi yolu ile Ariassos arasındaki batıya meyilli yamaç üzerine Roma Döneminde yapılmış antik yoldur. Bu yol Termessos tarafından Ariassos’un batı kapısına gelen yoldur. Yolun kente giriş bölümü ve yolun sonundaki girişe ait hiçbir kalıntı tespit edilememiştir.
Günümüzde çobanlar tarafından yaya yolu olarak kullanılmaya devam edilen antik yol batı yamaçtan belirli bir eğimi sağlayabilmek için zig zaglar yaparak tırmanmaktadır. Zig zaglar arasındaki eğim ortalama %19’dur. Bu eğim yaya ve hayvan ulaşımı için kabul edilen maksimum eğimdir. Tırmanmaya başladıktan sonra yolun her bölümünde aynı orandaki eğimin tutturulması, yol yapımında belirli bir eğim hesaplamasının yapıldığını göstermektedir.
Yaklaşık 2.5 cm genişliğinde düzgün döşenmiş iri bloklarla yapılan yolun istinat duvarı ve kurp yerleri iri blok taşlarla kuru duvar tekniğinde yapılmıştır. Yolda araba tekerleği izi olmayışı eğim fazlalığından, sadece yaya yolu olarak kullanıldığını göstermektedir. Antik Yol üzerinde anakayaya açılmış nişler bulunmaktadır. Nişler, Hristiyanlıkta ortodoks kiliselerinde apsis, camilerde ise mihrap şeklinde mimari varlığını günümüze kadar sürdürmüştür. Antik Dönemde yollar üzerine açılan nişler genellikle yolun en tehlikeli güzergâhı üzerine adak adamak için açılmıştır. Ariassos yakınlarında doğudan gelen yolun kalıntısı tespit edilememiştir. Ariassos-Termessos Antik Yolu, 1991 yılında I. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Her uygarlık gibi Roma İmparatorluğu da egemenliğini ve uygarlığını yollara/ulaşıma borçludur. Özellikle MS 1. ve 2. yüzyıllarda yaygınlaşan yol yapımlarıyla tüm ülke bir ağla birbirine bağlanmıştır. Karasal yollar limanlar aracılığıyla deniz yollarıyla da buluşmuştur: Artık her yol Roma’ya çıkmaktadır. Pekçok yeni yol yapıldığı gibi, önceki dönemlerde kullanılan yollar da ıslah edilmiş, bazı yaya-hayvan yolları da araç yollarına dönüştürülmüştür. Bugün olduğu gibi eskiden de yolların güzergahına arazi karar vermiştir. Vadi boyları ve dağ geçitleri her daim ulaşımın mecburi izlencesi olmuştur.
Antalya’daki yol güzergâhlarıyla ilgili en önemli belge Patara’da bulunan Milliarium Lyciae/Stadiasmus Patarensis’tir (Yol Kılavuz Anıtı). MS 1. yüzyıl ortalarında Claudius döneminde dikilen anıta göre, Patara odaklı planlanan yeni yol ağı batıya, kuzeye ve doğuya ana yollar halinde ayrılıyor ve bu ana güzergâhlar üzerinden de pek çok tali yolla yerleşimler birbirine bağlanıyordu. Bu belgede anılan kentler yoldaki sırasına göre ve aralarındaki mesafelerle yazılmıştır. Likya bölgesindeki bu yol ağı doğuda Pamfilya’ya, batıda Karya’ya ve kuzeyde de Pisidya ve Milyas’a, Kibyratis’e bağlanıyordu.
Antalya kenti de, sarp doğasına karşın antik çağlarda, her yönden diğer yerleşimlere bağlanan gelişkin bir yol ağına sahiptir. Doğudan, Likya’dan (Çitdibi/Karabel) – Trebenna gelen yol Typallia (Çağlarca) Onobara (Deveboynu) üzerinden Thalassa’da (Deniz) sonlanmıştır. Trebenna üzerinden gelip Geyikbayırı’ndan inen yol ise Attaleia’ya bağlanmıştır. Kaleiçinde en iyi izlenen yol parçası, Hadrianus Kapısı içinden geçip, Doğu Garajı üzerinden Perge’ye doğru ilerlemiş buradaki güzergâh Perge’yi güneyde Magydus (Karpuzkaldıran) limanına bağlamıştır. Döşemealtı üzerinden inen Via Sebaste, Varsak (Lyrboton Kome) üzerinden Perge’ye uzanmıştır. Manavgat üzerinden Konya’yı Side’ye, Alanya’ya bağlayan ana yol ise Selçuklu ve Osmanlı döneminde de menzil hanlarıyla önemini korurken, tüm bu yollar Alanya, Side, Attaleia, Phaselis, Finike, Myra-Andriake ve Patara gibi önemli limanlarla da denizden dünyaya bağlanmıştır.
Adres:
Akkoç Mahallesi, Döşemealtı/Antalya
Mimari Çağ:
Roma İmparatorluğu
Bugünkü Kullanımı:
Yol
Koruma Durumu:
I. Derece Arkeolojik Sit Alanı
İlgili Kurum:
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü
Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Ziyaret Tarihi:
05.02.2021
Kaynakça:
Bu sitede yer alan Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarına ait tüm görsellerin yayın hakları Orhan Deniz KAPLAN’a aittir. Sitemizde yer alan görseller, Orhan Deniz KAPLAN’dan izin alınmadan çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Ariassos-Termessos Antik Yolu hakkında yer alan araştırma ve bilimsel sonuçlara ilişkin veri, görsel ve değerlendirmeler; Sabri AYDAL, Nafiz AYDIN, Orhan ARTVUR ve Edip ÖZGÜR’e ait olup, yazı kaynağı T.C. Antalya Valiliği – Antalya Kültür Envanteri kitabından alıntılanmıştır. Yazı içeriği yukarıda isimleri yazılı araştırmacılardan izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
antalyakulturenvanteri.com’da yer alan envanter bilgileri kaynak gösterilmeden izinsiz çoğaltılamaz, dijital ve basılı hiçbir mecrada yayınlanamaz.
Harita:
Fotoğraflar:
