Gedeller Antik Dönem Anadolu Parsı ve Kaplan Kapanı (No. 1); Antalya ili, Konyaaltı ilçesi sınırları içerisinde, Hisarçandır Mahallesi Gedeller mevkisinin batısında, Sivri Dağ eteklerinde, Çalbalı Dağı ile Eşik Yelesi Tepeleri arasında, takriben 870 metre rakımda yükselen Kaplan Kapanı Gediği mevkisinde, Roma İmparatorluk Dönemi’nde bölgede yaşayan Anadolu parsı ve kaplan türündeki hayvanları avlamak ve yakalamak amacıyla tamamen harçsız olarak amorf kireç taşlarının üst üste yığılmasıyla inşa edilmiş, bindirme tekniğiyle örtülmüş bir kapan yapısıdır.
Kaplan Kapanı Gediği üzerinde bulunan Roma İmparatorluğu Dönemi’ne ait kapan yapısı, kireç kayalarından oyulmuş mezar şeklinde inşa edilmiş olup zaman içerisinde büyük ölçüde bozulmadan günümüze ulaşmıştır. Anadolu parsı ve kaplan avlamak amacıyla inşa edilmiş kapan, Roma İmparatorluğu Dönemi’nden bu yana korunan nadir yapılar arasındadır. Bu tuzaklar, o dönemin yaban hayatı ve avcılık yöntemleri hakkında da ipuçları vermektedir.
Kapanlar, bir parsın veya kaplanın girebileceği ancak geri dönemeyeceği genişlikte yapılmıştır. Kapanların derinliği 70-80 cm olup ağızları parsın kolayca girebilmesi için açık bırakılmıştır. Diğer tarafına et parçası yerleştirilen; etin kokusunu alan hayvan, kapanın içine süzülerek iner ve et parçasını yedikten sonra geri geri kapanın ağzına ulaşmaya çalışır. Ancak yukarı çıkmak için geri dönemeyen hayvan, arka ayaklarını da yukarıya atamadığından kapanın içinde sıkışıp kalır. Bu şekilde hayvan canlı yakalanmaktadır.
Roma İmparatorluğu Dönemi’nde arenalardaki dövüşlerde kullanılmak üzere bu kapanlar kullanılarak Anadolu parsı ve kaplanlar yakalanmış; yakalanan hayvanlar antik dönemde Roma İmparatorluğu’nun çeşitli bölgelerine götürülerek arenalarda dövüştürülmüş ve böylece doğal yaşam alanlarından uzaklaştırılmıştır. Antalya’da yapılan bilimsel araştırmalarda henüz antik kentlerde Anadolu parsı veya kaplan dövüştürüldüğüne dair bir bulguya rastlanmamıştır.
Öznitelik Bilgisi:
Kaynakça:
Kaplan, O. D. (2016). Antalya Kültür Varlıkları Envanteri Projesi. Antalya Kültür Varlıkları Envanteri. antalyakulturenvanteri.com
Fotoğraf:
Orhan Deniz Kaplan (2024)
Telif Hakları ve Kullanım Koşulları:
Bu sitede yer alan Antalya kültür ve tabiat varlıklarına ilişkin tüm görsel içeriklerin (fotoğraflar dâhil) telif hakları Orhan Deniz Kaplan’a aittir.
antalyakulturenvanteri.com alan adında yer alan metin, fotoğraf, harita, çizim ve diğer tüm içerikler; hak sahibinin önceden alınmış yazılı izni olmaksızın ticari veya ticari olmayan hiçbir amaçla çoğaltılamaz, dağıtılamaz, kaynak gösterilmeden veya gösterilerek dijital ya da basılı mecralarda yayımlanamaz.
Sitedeki içerikler mevcut akademik ve saha araştırmaları doğrultusunda derlenmiş olup, yeni bulgular ışığında önceden haber verilmeksizin güncellenebilir.
Teşekkür Mesajı:
Bu eserin Konyaaltı Kültür Envanteri’ne eklenmesine katkıda bulunan Sayın Necati Ersin’e teşekkür ederiz.
Fotoğraflar:
